عندلیب قاراجاداغی

عندلیب قاراجاداغی

پروفسور تیمور احمد اف

آذربایجان یازیلی ادبییاتیندا اؤز آخارینی شاه ایسماعیل ختاینین یارادیجیلیغیندان باشلامیش، موللا پناه واقیفین پوئزییاسیندا یوکسک اینکیشاف سویییه سینه قالخمیش آشیق شعر اوسلوبو 19 عصرین بیرینجی یاریسیندا ادبی جریان کیمی قیزغین اینکیشاف مرحله سینه چاتمیشدی. بو دؤورده قاسیم بی ذاکیر، محمد بی عاشیق، کاظیم آغا سالیک، بابا بی شاکیر، سید ابولقاسیم نباتی، موجریم کریم واردانی، پادارلی عبدوللا، ملیکباللی قوربان کیمی شاعیرلر شیفاهی خالق یارادیجیلیغی نین توکنمز قایناقلاریندان، عئینی زاماندا اورتا عصرین زنگین شرق پوئزییاسیندان بهره لنمکله آشیق شعر اوسلوبوندا ساده، آیدین دیلده، هئجا وضعنینده، آهنگدار، طراوتلی، طبعیی و خلقی پوئزییا یارادیردیلار. اونلارین یارادیجیلیغیندا عاشیقین داخیلی، معنوی عالمی، اولوی و درین سئوگیسی، صاف عشقی یولوندا چکدیگی عذاب و ایضطیرابلار، ائلجه ده حیاتدا باش وئرن ایجتیماعی-سیاسی حادیثه لر تصویر اولونوردو کی، بو دا پوئزییانین خالق حیاتینا یاخینلاشماسی پروسئسینی گؤستریردی.

آشیق شعر اوسلوبوندا یارانان پوئزییادا حیاتا یئنی موناسیبتی، تنقیدی و ساتیریک عنصورلرین گوجلنمه سینی معاریفچی رئالیست ادبیاتین ایلک پؤهره لری حساب ائتمک اولار. عندلیب قاراجاداغینین شخصیتی و اثرلری باره ده ایلک علمی معلومات ادبیییاتشوناس حبیب اوللا صمدزادنین آدی ایله باغلیدیر. بوندان سونرا آکادئمیک فیضوللا قاسیمزاده " 19 عصر آذربایجان ادبییاتی تاریخی " (1974) اثرینده شاعیرین حیاتی، ادبی موحیطی و پوئتیک یارادیجیلیغی حاققیندا ماراقلی علمی ملاحیظه لر سؤیلمیشدیر.

عندلیب قاراجاداغی نین 18 عصرین سونو – 19 عصرین اوللرینده یاشاییب یاراتماسی احتیمال اولونور. اصلا گونئی آذربایجانین قاراجاداغ ماحالی نین اهر قصبه سیندن اولان شاعیر گنجلیک ایللریندن دوغما وطنینی ترک ائدیب قوربتده یاشامیشدیر. عندلیب قاراجاداغی اؤز دیوانیندا یازیر: " گنجلیک گونلرینده 14 یاشیندا ایکن قاراجاداغ شهری نین اهر قصبه سینده لیلی کیمی بیر گؤزل صنمه دوچار اولوب اونا عشق یئتیردیم. رحمسیز عشق او درجه ده توغیان ائله دی کی، اونو تصوور ائتمک غئیری مومکوندور. منیم کامیل اولان اوستادیم عشق اولدو.

آلله تعالانین قودرتیندن منه سؤز سؤیله مک (شعر دئمک) نیطقی وئریلدی و من عالمده بولبول کیمی ترننومه گلدیم و عندلیب اولدوم " . بونا گؤره ده دینی فاناتیزم عالمینده شاعیرین گون-گوذرانی خوش کئچمه میشدیر. شعرلریندن معلوم اولور کی، عندلیب قاراجاداغی بیر مودت تبریزده، سونرا ایسه عؤمرونون سونونا کیمی ایرواندا میرزه لیک ائتمیشدیر. او، سردار حسین خانا حصر ائتدییی قصیده سی نین بیر یئرینده یازیر:

 

گؤرونمه دی گؤزومه حقیقت،

بیر کسده حق وحقوقیدان نیشانه.

دؤندردیم عزیمتیم وطندن،

تبریز و گاه ایروانه.

 

بیر گوشه یی مسجید اولدو منزیل،

احسنت او منزیلی مکانه.

اول بوقه ده بیر نئچه زامانلار

تؤکدوم دری اشک دانه-دانه.

صررافه یئتیشدی گؤوهری نظم،

گتدی منی نیمجانه جانه.

 

1827-جی ایلین اوکتیابریندا ایروان خانلیغی روس قوشونلاری طرفیندن ضبط ائدیلدیکدن سونرا عندلیب قاراجاداغی ایروان دیوان بییسی تعیین اولونان شوعبعنین یانیندا کاتیبلیک وظیفه سینه دعوت ائدیلیر. عندلیب قاراجاداغی آچیق فیکیرلی، ایستعدادلی شاعیر ایدی. اونون پوئتیک یارادیجیلیغی زنگین خالق ادبییاتی نین، ائلجه ده فوضولی دوهاسی نین تاثیری آلتیندا پروریش تاپمیشدیر. قوشما، گرایلی، حیدری، قزل، روبای، قصیده، تخمیس و دیگر ژانرلاردا دوغما دیلده و فارسجا یازدیغی شعرلر عندلیب قاراجاداغی نین اؤز دؤورونده تانینمیش شاعیر اولدوغونو ثوبوت ائدیر. اونون پوئتیک ایرثی نین تاپیلمیش جوزی بیر حیصه سی شایرین دؤورو، موحیطی، علاقه لری و صنعتکارلیق قودرتی باره ده موعیین تصوور یارادیر. عندلیب قاراجاداغی نین موعاصیرلرینه حصر ائتدیگی اثرلرده ایروان حاکیمی سردار حوسینقولو خان، ناخچیوان حاکیمی احسان خان کنگرلی، اونون قارداشی، اوردوباد خانی شئیخ علی خان کنگرلی، قاراباغ خانی ایبراهیم خانین قیزی گؤوهر آغا، قافقاز جانیشینی قراف ف.پاسکئویچ، گئنئرال بئهبودوو، ایروان دیوانبگیسی مایور شوعبین، ایلیسو حاکیمی احمد خان کیمی تاریخی شخصیتلرین آدلاری چکیلیر کی، بونلار شاعیرین 18 عصرین سون اون ایللرینده، 19 عصرین بیرینجی یاریسیندا یاشاماسی باره ده تدقیقاچی عالیم ح.صمدزاده نین علمی مولاحیظه سینه شوبهه یاراتمیر. عئینی زاماندا عندلیب قاراجاداغی نین دؤورو، موحیطی، الاقلری باره ده تصوور یارادیر. " گئنئرال بهبودووون تعریفی " و " چوخا " قصیده لری شاعیرین احتییاج ایچریسینده یاشاماسینی ثوبوت ائدیر. تیفلیس شهرینده شاعیر گئنئرال بئهبودوودان ماددی کؤمک، ایلیسو حاکیمی احمد خانلا گؤروشونده اوندان " زنجیره لی یاشیل چوخا " تمنناسیندا اولور. انده لیب قاراجاداغی موخممسین بیرینده ایلیسو حاکیمی نین اوغلو سولئیمان خانین طمطراقلی کئچن توی مجلیسی نین جاه جلالینی تفرروحاتی ایله تصویر ائدیر:

 

بو تویدا بئله ناله چک، ائی موطریبی خوشخان،

تا شؤوقه گلیب رقص ائده لر حورییو قیلمان.

ال-اله وئریب یاللی گئده قیز ایله اوغلان،

جان تؤحفه سینی الده توتوب آصفی دؤوران،

هر دم دئیه بو تویدا سولئیمانه موبارک.

 

مجلیسده دوروب خیدمت ائدر نئچه قولامان،

عاریف گؤزونه هر بیری بیر سروی خورامان،

بیر نئچه نفر جانالیجی عیشوه لی جانان،

مأمور اولونوب قوللوغا چوخ طرفه و جئیران

بزمی-تربه وئرمه یه سامانه، موبارک.

 

بو تویدا گرک بولبولی طوطی هوسیندن،

پرواز ائدیب آزاد اولالار قم قفسیندن،

دونیا اوزونه شور دوشه نی نفسیندن،

اول دایرو و بربت و سنتور سسیندن

آوازه دوشوب عرصه دؤورانه، موبارک.

قالمادی نه قاضی و نه حاجی، نه قلندر،

نه شیخ، نه موللا، نه مودرریس، همه یئکسر

قول گؤتوروب رقص ائیله مه یه مومن و کافر،

ال-اله وئریب رقصه دوشوب جومله سراسر،

بازیگریلن گلدیله جؤولانه، موبارک.

 

انده لیب قاراجاداغی فوضولی نین " یئتمیشم " ردیفلی قزلینه یازدیغی تخمیسینی (بئشله م) ده ایلیسو حاکیمی احمد خانا حصر ائتمیشدیر کی، بو، آچیق-آشکار شاعیرین سخاوتینه سیغیندیغی، حؤرمت عزت گؤردویو خانا احتیرامینی ثوبوت ائدیر. شاعیرین ایروان حاکیمی سردار حوسین خانا منظوم مکتوبو دا بو جهتدن سعجیییویدیر. بورادا شاعیر دوغما یوردوندان دیدرگین دوشمه سی سببلرینی آچیب سؤیله ییر. معلوم اولور کی، او، ایرواندا سردار حسین خانین یانیندا " مونشیی و دبیری کارخانه " اولموشدور. شاعیرین قاراباغ خانی ایبراهیم خانین قیزی گؤوهر آغایا حصر ائتدیگی " نییه گلمه دی " حیدری قایتاری شعر نین سردار حوسینقولو خانین تکلیفی ایله یازیلدیغی احتیمال اولونور.

1827-جی ایلده قافقاز جانیشینی قراف ف.پاسکئویچین باشچیلیغی ایله روس اوردوسونون ایروانا هوجومو و اونو ضبط ائتمه سی انده لیب قاراجاداغی نین یارادیجیلیغیندا ایفاده سینی تاپمیشدیر. بو موناسیبتله یازدیغی تاریخی منظومه سی نین بیر یئرینده دئییردی:

منی دیلشیکسته، حزین عندلیب

کوهنسال و پیرو علیل و قریب

گؤروب بو جاوانمردلیگی آشیکار،

یازیب قویدوم بو قیطعه ی آبیدار.

" ایروان شهری نین حاکیمینه " ، " شوعبینه " قصیدلری چاریزمین ایروان شهرینی ایستیلا ائتدیکدن سونرا عندلیب قاراجاداغی نین دیوانبگی مایور شوبعینین یانیندا مونشی (میرزه) ایشله مه سی فیکرینی تصدیق ائدیر. شاعیر روس اوردوسونون غلبه سینی رغبتله قارشیلامیشدی. پئتئربورقلو مایور شوبعنین قایغیسی، ایشگوذارلیغی و نجیبلیگی عندلیب قاراجاداغی نین دیقتیندن یایینمامیشدی. " شوعبعه ین " موخممه سی نین بیر یئرینده شاعیر یازیردی:

 

عندلیبین عادتیدیر ناله و داد ائیله مک،

هر نه گؤرسه نظمه چکمک، شعر بونیاد ائیله مک.

یاخشییا یاخشی، زبونا هم زبون آد ائیله مک،

هر فقیرو بینوایه کوللی ایمداد ائیله مک

فیل حققه بو جاواندا بیر عجب دستور ایمیش.

 

عندلیب قاراجاداغی اؤز شعرلرینده ایران شاهی نین ناخجیوانداکی واسسالی اولان احسان خان کنگرلی، ائلجه ده اونون قارداشی، اوردوباد خانی شیخ علی خان کنگرلی حاقیندا احتیراملا صوحبت آچیر. او، " خبرین یوخ " حیدری قایتاریسینی احسان خان کنگرلینین خیدمتچیسی خامونون حئیرتامیز گؤزللیگینه حصر ائدیر. " اوردوبادین وصفی " موخممسینده شاعیر شیخ علی خانی عدالتلی، مرد، سخاوتلی بیر حاکیم کیمی تقدیم ائدیر. ایلیسین و اوردوبادین طبعیی گؤزللیگیندن، آب-هاواسیندان، اینسانلارین قددی-قامتیندن، شوجاعتیندن دانیشیر. عندلیب قاراجاداغی موخممسینده بو یئرلرده یاشایان آداملارین پورترئتینی جانلاندیریر:

جومله اوغلانلاری نین بویلاری سروی-چمنی،

گول کیمی نازیک و زیبا چکیلیبدیر بدنی.

فیلمثل چوخا گئییب، ریحانیدان پیراهنی،

یوزلری لاله یی تر، یوخسا گولی یاسمنی،

فیل مثل، پرتؤوی مهرو مهیتابانه دیر.

 

نه دئییم آدینی، سیز بو گلن اوغلانه باخین،

عالمه شؤله سالیبدیر مهیتبانه باخین،

حوسنو گولزاری ایرم، جنّتی ریضوانه باخین،

بنی آدم بو دئییل، حوریی-قیلمانه باخین،

هر دؤنوب باخماغی یوز یوسیفی کنانه دیر.

" بیر گؤزله " موخممسینده شاعیر اینسانین ظاهیری گؤزللیگی نین باشلیجا علامتلرینی نقاش تکی چکمه یه چالیشیر کی، بو دا اونون پوئزییاسی نین سعجیییوی جهتلریندن بیری کیمی نظره چارپیر. عندلیب قاراجاداغی گؤردویو اعجازکار گؤزللیگی وجدله تصویر ائدیر:

 

قطره-قطره دهنیندن تؤکولور شهدی نابات،

وئریر، ای مایه یی جان، خیزری لبین آبی حیات،

سنی محشر گونو گؤرجک دئیره اهلی ارسات:

گؤر نه اعلا یارادیب حوسنده پاکیزه صوفات،

بو نه قددیر، بو نه قامت، بو نه گؤزدور، بو نه قاش؟

 

عندلیب قاراجاداغی کلاسسیک شرق پوئزییاسیندان، خوصوصن دوغما خالقین پوئتیک قایناقلاریندان بهره لنمیش اؤزونمخصوص اوریژینال یارادیجیلیغا مالیک بیر صنعتکار اولموشدور. اونون " لئیلی و مجنون " منظوم اثرینده فوضولی نین " لئیلی و مجنون " پوئماسی نین تاثیری آچیق-آشکار دویولسا دا، ایکی گنجین ناکام عشق ماجراسی بورادا عنعنه وی رومانتیک تصویردن اوزاق، رئال و طبعیی وئریلمیشدیر.عندلیب قاراجاداغی نین کلاسسیک مووضویا موراجیعتی بیر شاعیر کیمی صنعتکارلیق باجاریغینی نوماییش ائتدیرمک مئییلیندن دئییل، شخصی حیاتینی سارسیدان، اونو دوغما ائل-اوباسیندان دیدرگین سالان ناکام محبت پوئماسینی یاراتماق آرزوسوندان ایره لی گلمیشدی. او، " لئیلی و مجنون " پوئماسی نین دیباچه سینده یازیردی: " منیمله معشوقه نین آراسیندا ایتتیفاق دوشن شئیدن " لئیلی و مجنون " سایاغیندا اینشا ائلمیشدیم کی، یادیگار اولاراق قالسین و اوخویانلار منی بیر دوعا ایله یاد و شاد ائلسینلر. "

انده لیب قاراجاداغی ایلک محبتی ایله فوضولی نین رومانتیک قهرمانلاری نین ناکام محبتی آراسیندا اوخشارلیق گؤروردو. او، اوغورسوز سئوگی طالعیینی " لئیلی و مجنون " سایاغی قلمه آلماغی قارشیسینا مقصد قویدوغو زامان معشوقه سینی لئیلی، اؤزونو مجنون آدلاندیرمیش، عاشیقانه سرگوزشتینی رئالیست اوسلوبدا تصویر ائتمیشدیر. بئله لیکله، انده لیب قاراجاداغی شرق، ائلجه ده میللی ادبییاتدا سونونجو " لئیلی و مجنون " منظوم اثری نین یارادیجیسی کیمی تانیمیشدیر.

بو کیچیک حجملی پوئما تکجه وزن و اوسلوبجا دئییل، قورولوشجا دا فوضولی نین "لئیلی و مجنون " پوئماسینی خاطیرلادیر. عندلیب قاراجاداغی نین " لئیلی و مجنون " پوئماسی باهارییه ایله باشلاییر. اثرین موختصر " ساقینامه " سی خومار یارین ظولموندن ایضطیراب و عذاب ایچریسینده چیرپینان شاعیرین " ساقی گولوزار " آ سیغینماسی، پناه آپارماسی ایله بیتیر:

 

وئر بادنی، رفع دردسر قیل،

اؤلدوردو منی خومار، بسدیر.

ای ساقی سنگدیل، کرم قیل،

آزاری دیلی فیکار بسدیر.

 

قوربانین اولوم، سن ائتمه باری،

قیلدی منه ظولم یار، بسدیر.

حوسنون چمنینده عندلیبم،

ای گول، منی ائتمه خار، بسدیر.

اثرین کومپوزیسییاسی و سوژئتی ساده، دیلی اوخوناقلی، پوئتیکدیر. موقددیمه دن سونرا شاعیر مجنونون دیلی ایله گنجلیگینده بیر نیگارا ایلک باخیشدان عاشیق اولدوغونو بیلدیریر. شاعیر سئودیگی قیزین هامینی حئیرتده قویان غئیری-عادی گؤزللیگینی بیلدیرمک اوچون یازیر:

ذاهید سنی گؤرسه، ای شلابین،

بیللاه کی، نه دین قالی، نه آیین.

باشدان چیخار عقل و هوشی یئکسر،

ریندیلرینن اولور برابر.

عمامه گیروو قالور شرابه،

خیرقه ساتیلیر، گئدر کبابه.

عاشیق محبتین تاثیریندن فریاد چکیب توغیان ائدن عشقینی بیلدیرنده معشوقه سی اونو ردد ائدیر، " دیوانه صیفت " ، جاهیل آدلاندیریر، بیر ده بئله " گؤفتگودن ال چکمه سه " کؤتک یئیجیینی بیلدیریر. لاکین قریب، کیمسه سیز گنجین حالی، صاف عشقی، آجی فریادی، ایضطیرابلاری اونون قلبینده خوش دویغو، رغبت اویادیر:

...کی، جاوانی روسوا،

نولموش سنه، بیقرار اولوبسان،

پژموردئیی روزیگار اولوبسان؟

چوخلار منه عرضی حال ائدللر،

چوخلار بو سؤزو خیال ائدللر.

سن حئییفسن، ائی قریب یار،

اولما بئله مؤحنته گیریفتار.

عشقین چوخ اولور قم و جفاسی،

بیهوده سؤزون نه اینتیفاسی؟

بیر مرحله ده موراجیعت قیل،

آندان سورا قدری عافیت قیل.

قاصید یولا سال، پیام گؤندر،

شاید اولا وصلتین مویثر.

 

هیجرانا دؤزه بیلمه ین عاشیق پریشان، وصال حسرتی ایله چیرپینیر، " قملرینه قمخوار " تاپیلمیر:

هر کیمسه یه درد قیلدیم ایظهار،

گؤردوم کی، علاج یوخدو، زینهار!

بیریسی دئییر: جونون اولوبدور،

دیندیرمه کی غئیر گون اولوبدور،

دیندیرمه قیلار بو نؤو تدبیر:

" دیوانه لره گرکدیر زنجیر " .

 

بیر درد دل آنلایان، " مددکار " تاپا بیلمه ین عاشیق وطندن دیدرگین دوشور، چؤللرده سرگردان دولانیر، وحشیلرله موصاحیب اولور. بادی صبا ایله دیلدارینا پیام سالام گؤندرمکله تسللی تاپیر. قا ید الم، قم ایضطیرابیندان عذاب چکن عاشیقه بد خبر یئتیریر:

کی بختی قارا، ندیر بو شیون،

بو دشتده ائتمیسن نیشیمن؟

بیجا یئره سرنیگون اولوبسان،

لیلی هانی، سن جونون اولوبسان؟

پروانه یه شمیدیر مووافیق،

گول اولماسا، بولبوله نه لاییق

کیم، ائده سورودی عاشیقانه،

گئجه گله صوبحه ده ک فغانه؟

اول کس کی، همیشه سن دئیرسن،

یوللارینا جان نیثار ائدرسن،

اغیاره فلک نصیب قیلدی،

سن خسته نی بی طبیب قیلدی.

پوئمانین فینالی کلاسسیک شرق ادبییاتیندا " لیلی و مجنون " منظوم اثرلرینده اولدوغو کیمی، عنعنه وی شکیلده، پوئتیک قهرمانلارین رومانتیک اؤلوملری ایله دئییل، " رئال فوندا، بیریسی نین باشقاسینا اره وئریلمه سی، دیگری نین اورادا قالا بیلمیه رک قوربته دوشمه سی ایله بیتیر " .

عندلیب قاراجاداغی اثرین " موختصر ساقینامه " آدلی کیچیک موقددیمه سینده عشق اهلینی خالق آراسیندا روسوای اولماقدان چکیندیرمک اوچون اؤز " تورفه حكایت " یعنی، محبت داستانینی سؤیلدیگینی بیلدیریر. اثرین فینالی دا عینی دیداکتیک سونلوقلا بیتیر:

 

حاققا، نه عجب دئییب فوضولی،

چوخدور بو کلامین عرض و طولی.

عشقین بئله ماجراسی چوخدور،

هم جؤورو و هم جفاسی چوخدور.

 

عاریف باخارعندلیبی زاره،

عشق اهلینه ائیله میش ایشاره.

بوندان سورا بیر جاوانی کامیل

ائتمز اؤزونو بو ایشده زایل.

گؤروندویو کیمی، عندلیب قاراجاداغی منظوم اثرینده ووسعتلی ائپیک لؤوحه لر، رومانتیک اوبرازلار، فلسفی فیکیرلر و س. دئییل، یالنیز عاشیقانه سرگوذشتین ییغجام، خسیس تصویرینی وئرمیشدیر. بورادا فوضولی " لئیلی و مجنون " پوئماسی نین تاثیرینی خاطیرلادان علامتلره سیخ-سیخ تصادوف اولونسا دا، اعتیراف ائتمه لیگیک کی، بو اوریژینال اثر کلاسسیک عنعنه لر چرچیوه سینده قالمامیش، فئودال حیات حادیثه لری نین رئال پوئتیک لؤوحه سی کیمی یارانمیشدیر. عندلیب قاراجاداغی مجنونون کئچیردیگی حیس و هیجانی، ایضطیرابی، ووصال حسرتینی پوئمایا داخیل ائتدیگی موخممسلرده ده یوکسک پوئتیک دیلله وئره بیلمیشدیر.

" معشوقه حاقیندا موخممس " ینده دوغما یوردو اهرده " گولی رعنا " سینا تصادوف ائتمه سینی، " بتی زیبا " و " سرو قامت " ین اونون باشینا " یوز مین بلا " آچماسی اوزوندن " قریب و بی کس و تنها " اولماسینی خاطیرلادان شاعیر اؤزونه موراجیعتله یازیر:

ای عندلیبی گولشه نی هیجران و درد و قم،

جؤورو بلاکشیده ی دؤوران و بختی کم.

گؤز یاشینی گولاب کیمی تؤکمه دم به دم،

موشکول گوشا امیری عرب، خوسرووی عجم

حلل ائیله سین بو موشکولو مؤولا، عجب-عجب!

سون ایکی موخممسده ایسه قریب ائلده حالی پریشان عاشیقین آیریلیغا دؤزه بیلمه مه سی، عذاب چکمه سی پوئتیک اینعیکاسینی تاپمیشدیر:

آگاه اول، ای وفالی نیگاریم، هارای-های!

سنسیز کسیلدی صبرو قراریم، هارای-های!

یاندی، خزانه دؤندو بهاریم، هارای-های!

سولدو، تؤکولدو برگ ایله باریم، هارای-های!

افلاکه چیخدی دودی شراریم، هارای-های!

 

عند لیب قاراجاداغی نین " لئیلی و مجنون " پوئماسیندا اولدوغو کیمی، قزللرینده ده گؤزه لین وصفی، هیجران، ناکام محببتیندن دوغان حوزن و کدر، زمانه دن شیکایت باشلیجا یئر توتور. شاعیرین لیریک قهرمانی عاشیقین خیالیندا معشوق رومانتیک توله بورونور:

 

عاریف یانیندا کوفردور، آللاها خوش دئییل

اینسان دئمک سن کیمی جانانه، ای گؤزل.

 

" وار " ردیفلی غزه لینده لیریک قهرمان قووغالی باشینی بلالاردان قورتارا بیلمیر، اونون کؤنلو آچیلمیر. چونکی اغیارلا گزن مشوقعنین سئوداسیندان ال چکه بیلمیر:

 

تنها بیلیب ووجودیمه قصد ائتمه، ای فلک،

یوز مین بلاو و درد کیمی آشیناسی وار.

ای عندلیب، نالخ یی بیجادان ال گؤتور،

گل گؤر، بو گولشه نین نه عجایب صفاسی وار.

 

قاراجاداغی خالق اوسلوبوندا یاراتدیغی اثرلرینده قوشما، گرایلی و حیدری قایتاریسیندا کلاسسیک اوسلوبدا یازدیغی شعرلرینه نیسبتن اؤز صنعتکارلیق باجاریغینی داها پارلاق نوماییش ائتدیره بیلمیشدیر. آذربایجان شیفاهی ادبییاتی قایناقلاریندان بول-بول بهره لنن شاعیر جانلی دانیشیق دیلیندن، طبعیی ایفاده واسیطه لریندن مهارتله ایستیفاده ائده رک قییمتلی لیریک اثرلر یاراتمیشدیر. " نه گؤزلسن " ، " گؤرونور " ، " گلین " ، " سونا " ، " دئین یوخ " ، " دئه ، دانیش " قوشمالاریندا، ائلجه ده " ایمیش " ، " گؤزلرین " ، " خاللارین " ، " دیلبریم " ، " آی مدد " ، " سرو قامت " ، " زولفون " گرایلیلاریندا تصادوف ائدیلن زنگین ائپیتئتلر اونو کامیل، تجروبه لی، ایستعدادلی صنعتکار کیمی سعجیییلندیریر. عندلیب قاراجاداغی لیریک شعرلرینده داخیلی و قوشا قافییه لردن، تکرار، موقاییسه و موبالیغه اوصولوندان مهارتله ایستیفاده ائتمیشدیر. اونون جیناسلاری، تشبه لری و دیگر نادیر ائپیتئتلری اکثرا یئنیدیر. اونا گؤره شاعیرین درین و صمیمی لیریکاسی اوریژینال پوئتیک تاپینتی کیمی یازیلی ادبییاتدا آشیق شعرنین زنگینلشمه سینه و اینکیشافینا تاثیر گؤستره بیلمیشدیر.