آغیر ایللرین ادبیات خادیمی AĞIR İLLƏRİN ƏDƏBİYYAT XADİMİ

 

 

Sədyar Vəziyfə ELÖĞLU

صدیار وظیفه ائل اوغلو

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دوکتور حسن ریاضی (حسن ایلدیریم) مرداد آیی نین 28-نجی گونو کرونا ویروسا ایلیشندن سونرا، ابدیلیک اولاراق حیاتا گؤز یومدو.42 ایلدن بری ادبیاتیمیز و مدنیتیمیزین قوللوغوندا اولان او قایغیکئش اینسان، بیر آذربایجان اوغلو اولاراق، عموم بشری ایده ئیالارین دا ورغونو ایدی. باریش، دوستلوق، سعادت و برابرلیک شعارلاری نین عمل مئیدانیندا وار گوجو ایله چالیشقانلارینین بیری ایدی. او بیر قاباقجیل شاعیر کیمی، ادبیات مئیدانینا گلسه ده، نثریمیزین باجاریقلی یازارلاریندان ایدی . تورک و فارس ادبیاتی نین اورتا عصیرلردن باشلایاراق چاغداش ایللریمیزه دک  قاباقجیل و آیدین شاعیرلری نین اثرلرینی دؤنه دؤنه اوخوموش و ائحتیوالارینین مثبت یؤنلرینی بوگونکو ادبی گنجلییمیزه آشیلاتماق اوچون تحللیلرینده تایسیز باجاریقلار اله گتیرمیشدی. اونونلا یاناشی، قاباقجیل عرب ادبیاتی نین ،لاتین آمئرکا ادبیاتی نین اوروپا  و فارس ادبیاتلاری نین دونیوی(جهان شمول) اؤرنکلریندن ترجومه لرینه باشلامیش و بوگونکو ادبی نسلیمیزله ترجومه ائتدیکلری ادبیاتلارآراسیندا ماراقلی ایلگیلر یاراتمیشدیر. او، تورک ادبیاتینین بشری آرزولار اوچون یازیلان شعیرلریندن بعضی اؤرنکلری ده تام باجاریقلا فارس دیللی اوخوجولارینا ترجومه ائتمکله، خالقلارآراسیندا ادبی اونسییت یاراتماغا چالیشمیش دی.

 40 ایله یاخین ادبی دوستلوقدا اونو همیشه مطالعه حالیندا گؤردوم. او،شرفلی عؤمرونون هر گونونو اوخوماق، اؤیرنمک و اؤیرتمکله باشا ووردو. حسن ایلدیریم ین ادبی خیدمتلرینین گؤز قاباغیندا اولمایان حیصه لریندن دانیشماق ایسته سک، گره کدیر کی، اینقیلابین ایلکین آیلارینا و ایللرینه قاییداق. اینقیلابین ایلکین ایللرینده، آذربایجانین قایغیسیندا اولان آیدین یازار و شاعیرلر اؤزکپچمیش تجروبه لرینه دایاناراق، اؤلکه نین موختلیف بؤلگه لرینده یازیب یاراتماقلا مشغول اولان ادیبلریمیزی شهرلرده و قصبه لرده یاراتدیقلاری ادبیات اوجاقلارینا چاغیرماقلا برابر،گنج نسیلین هوسکارلارینی دا، یاندیردیقلاری اوجاقلاین ایشیغینا توپلادیلار. دئمگ اولارکی، او وطن وورغونلاری فداکارجاسینا، اینقیلابدان 32 ایل ایره لی آذربایجاندا یارانان میللی حؤکومتین دئوریلدیگیندن سونرا ، داغیدیلمیش و ظالیم شاه رژیمینین الیله عؤمورلوک یاساقلانمیش "شاعیرلر و یازیچیلار مجلیسی"نی بیر داها یاراتماغا باشلامیشدیلار. او قاباقجیل شاعیر و یازارلاریمیز بیرینجی نؤوبه ده تبریز و تهران دا یارانان ادبی انجومنلرین یارانماسینا جان - باشلا تلاش ائتدیردیلر.

1358 -نجی گونش ایلی نین خرداد آییندا تبریزده اوستاد یحیی شیدا ، هیلال ناصری،محمدعلی نقابی،عباسعلی صابری،طوفان،قائمی،قهرمان (حیدرخطیبی)مانوس(آهنی)، عباس بارز،فریدون حاصارلی،اورمان،ایلقار( صمدظهوری) باریش، پاکباز،اوستاد پدیده،سلیمان ثالث ، اوستاد شیوا(مدرس)،آزرم (ملماسی)حسین اولدوز رضا ایتگین،نجار اوغلو، حسین شهرک، باریشماز،ذولفقار کمالی، ایوب ایلدیریم،حزین(خسروشاهی)ا. سحر(حیدر اوغلو)،سخا،شائق،شبگیر،شیمشک(دوکتور مبین)، ائل اوغلو و باشقا-باشقا قلم صاحیبلرینین چاغریشی و ایش بیرلیگی ایله یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» اؤز ادبی فعالیتینی باشلایا بیلدی. اونونلا یاناشی، تهران شهرینده یاشایان آذربایجانلی آیدینلار او جومله : دوکتور سلام اله جاوید، ،گنجعلی صباحی،حبیب ساهر،دوکتور جواد هیئت، حسینقلی کاتبی، صمد سردارنیا، ر. ابراهیم زاده، م.بشیر، معقولی، محزون، جادنیکو، م.واله، آغداشلی، احمد برادران، محمد علی فرزانه،ترلان پیر هاشمی، سعید منیری ، علیقلی کاتبی ، دوکتور حسین محمدزاده صدیق(دوزگون)، نورانلی، مرادعلی قریشی( قافلانتی) چای اوغلو،تورک اوغلو، غلامرضا مجدفر ،حسن مجیدزاده(ساوالان)مظفر درفشی و... باشقالاری طرفیندن ده « آذربایجان انجومنی» آدلی ادبی بیر تشکیلات یاراندی.

ماراقلی دیر کی، بو مقدس یولدا آددیم آتان هر ایکی ادبی محفیل «آذربایجان»نین مقدس آدی ایله عنوانلانان ادبی مدنی بیر دایره ده ایشه باشلادی . ائله جه ده هر ایکی ادبی انجومنین اورگانلاری دا او زامانکی اینقیلابی شرایطین وجودا گتیردیگی اتموسفوردا، موستقیل نشریه کیمی چاپ اولماغا باشلادی. تبریزده یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی»نین اورگانی نین آدی « اولکر»نشریّه سی و تهراندا یارانان«آذربایجان انجمنی »نین اورگانی نین آدی ایسه «کونش» نشریّه سی ایدی. یادیمدا دیر کی، بیر ایل اؤتمه دن جاوان یازارلار و شاعیرلر هر ایکی انجمن ین ایشتراکچیلارینین اکثریتینی تشکیل ائدیردی. یارانیشیندان بیر ایل سونرا هفته لیک اجلاسلاردا ایشتراک ائدن عضولره عضولیک کارتی وئریلدی.آذربایجانی نظرده آلساق، هر ایکی انجمن ین عضولری اورانی بیر میللی ادبیات درنگی کیمی قبول ائدیب ایشتراک ائدیردیلر، باخمایاراق کی هر جور ایده صاحیبلرینی اورادا تاپماق ممکن ایدی، لاکین او ادبی درنکلر آذربایجان ادبیاتی و فولکولورنون قورونماسی و اینکیشافی اوچون یارانمیشدی. همن ایلرده فورما و محتوا باخیمیندان اینکیشافا باشلایان چاغداش آذربایجان شعرینین نتیجه سینی بوگونکو شعریمیزین اؤنجوللرینده گؤره بیلیریک. حقیقت بوراسیندا دیر کی، عمومیتله 32 ایل یاساقلیقدا قالان آذربایجان شعری و ادبیاتی آنجاق کلاسیک ادبیاتین آغیر کؤلگه سینده قالمیشدی. آذربایجانین ادبی و مدنی فعالیتلری هر یئرده گؤز آلتیندا اولدوغو اوچون سوسغون بیر حیات یاشاییردی. یازیب یارادانلار شعیرلرینی آنجاق خصوصی گؤروشلرینده بیر- بیرینه اوخویوردو . هئچ بیر نشریه ده شعیر و یازیلاری چاپ اولموردو .( قئید ائتمک لازیم دیر کی، او،32  ایل عرضینده آذربایجان دیلینده اوخوجو کوتله سی اوچون ال چاتارلیقدا اولا بیلن یالنیر اوستاد شهریارین«حیدر بابایه سلام»اثری، بعضی نوحه کیتابلاری و ماراغالی« کریمی »نین تورکجه یازدیغی ساتیریک-کومیک شعیرلری ایدی).  من او گونلر تبریزده یاشاییردیم. انجومنین یارانیشینین ایلکین آیلاریندان باشلایاراق سون آیلارینا قدر اجلاسلارینا گئدنلردن ایدیم. بیر چوخ گنج شاعیر و یازارلار و ائله جه ده قوجامان و تجروبه لی قلم صاحیبلری نین اهر،خوی، ماراغا،مرند،بیناب، میانا، خیاودان و آذربایجانین باشقا شهرلردن گلیب ،تبریزده یارانان « آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» نین شعیر آخشاملاریندا ایشتراک ائتمه لری او محتشم ادبی محفیلی داهادا گؤزه للندیریردی. تبریزین" دانش سرا مئیدانی"ندا یئرلشن مشهور "تربیت کیتابخاناسی "نین آمفی تیاتر سالونوندا هر هفته نین جوماآخشاملاریندا ساعات 5 دن 8 دک داوام ائدن« آذربایجان شاعیرلر و یازیچیلار جمعیتی» آدلی او ادبی محفیلین طمطراقلی شعیر گئجه لرینی چکه بیلمه ینلرایسه، اوچ ایلدن سونرا او تایسیز ادبیات اوجاغینی فنایا اوغراتماقدا باجاریقلی اولدولار. اونلار محتشم ادبی محفیلی یوروشله داغیتدیلار.اونونلا یاناشی همن هفته لرده  ائله تهراندا یارانان «آذربایجان انجمنی » نیده قاپایا بیلدیلر. ادبی اورگانلارین نشری دایانیلدی. بیر داها آذربایجاندا قلملر سودورولدو. دئمک اولار کی شعیر و ادبیات ساحه سینده گنج نسیلین تربیه اوجاقلاری سوندورولدو.

 انجومنین داغیلدیغیندان بیرنئچه آی سونرا ایدی کی، منده تهرانا کؤچدوم. طبیعی اولاراق اورادا یاشایان آذربایجانلی شاعیر و یازارلاری تاپماق و اونلارلا علاقه ساخلاماق ایلک آرزوم ایدی. اونا گؤره، تهراندا اینقیلاب مئیدانی نین جواریندا و تهران دانشگاهی نین قانشارلاریندا یئرلشن کیتاب مغازالارینا باش ووردوقدا، آذربایجان دیلینده نشر اولان کیتابلاری دا ساتیشا قویان ایکی کیتاب ماغازاسی نین آدرسلرینی اؤیرندیم . بلکه بیر تانیش ، بیر قلم صاحیبی تاپا بیلدیم دئیه، هفته ده بیر گون اورایا گئدیردیم. هر ایکی کیتاب ماغازاسی بیری-بیرینین قونشولوغوندا ایدی. بیری اوستاد صدیقین اثرلرینی و نشریه لرینی ساتان....... پاساژدا یئرلشن ماغازا ایدی. بیریده ،تانینمیش آذربایجانلی فولکولورشوناس ،ادیب اوستاد دوکتور محمدغلی فرزانه(قوسی) نین قارداشلاری یوسف آغا ، جعفر آغا و یعقوب آغا قوسی قارداشلاری نین اداره اتدیگی مشهور" انتشارات فرزانه" ایدی. اوستاد صدیق ین اثرلرینی ساتیشا قویان ماغازا دا  ایدی کی، ایندیکی شاعیر دوستوم حسین سیف هریس ( آغیارلی) ایله تانیش اولدوم. آغیارلی دان آنا دیلیمیزده یازان قلمداشلارین سوراغینی آلماق ایسته دیکده، او دئدی: بیر ایکی شاعیر تانیرام کی، هفته نین دوزگونلری بوریا باش وورارلار. بیرینین دی قافلانتی و بیرینی آدی بختیار نصرت دیر . من هر ایکیسینین شعیر کیتابلاریله تانیش ایدیم  آمما اؤزلرینی گؤرمه میشدیم. اوتانا -اوتانا اوزومو کیتابخانانین او مئهریبان و آیدین دوشونجه لی مسئولونا (آغیارلی یا) تانیتدیردیم.  ممکن اولسا منی اوستاد قافلانتی و بختیار نصرت له تانیش ائله یین -  دئدیم. او دا: اولسون، گلن هفته گلرسن،گلسه لر تانیش ائده رم -دئدی .ائله بیل کی سونموش چیراغیما یاغ تؤکدولر. سئوینجیمدن  گؤزیاشلاریم آخدی. آخی، آیلار ایدی کی سازلی سؤزلو شعیر گئجه لریمیزدن الیمیز اوزولموشدو. گنج شاعیر دوستلاریمی داها گؤره بیلمه ییردیم. تهرانین غربتی ده بیر یاندان اوره ییمی سیخیردی. حسین آغیارلی ایله ساغ اوللاشیب ائوه دؤندم. گلن هفته نین دوزگونو، گون اورتادان سونرا ساحات 5-6 آرالاریندا گئتدیم آغیارلی نین مغازاسینا . بختیار نصرت و قافلانتی ایله تانیش اولدوم. خوش - بئشدن بیر نئچه دقیقه سونرا، قافلانتی نین اؤنرگیسی ایله اورادان شاعیر تورک اوغلونون آینا ساز دوکانینا یوللاندیق. دوکانا چاتدیقدا، تانیشلیقدان سونرا قافلانتی نین ایسته گی ایله هره بیر شعیر اوخودو. هر دؤردوموزن یازدیقلاریمیزدا اورتاق دوشونجه و اورتاق احوال روحیه گؤرونوردو. دوغروداندا او گونلرادبیات سئورلرین غملی گونلری ایدی. گئتمک اوچون هئچ یئرده بیر ادبی یئغئنجاق یوخ ایدی . هر اوچ شاعیرین ائولادلاری یاشدا اولسایدیم دا، او ایلک گؤروشده منی چوخ صمیمی قارشیلادیلار. اوگوندن دوستلوغوموز باشلاندی . او مرحوم دوستلاریمین عؤمورلرینین سونونا ده ک ادبی دوستلوغوموز داوام ائتدی . یادیمدا دی کی، هله تورک اوغلو نون دوکانیندان چیخمامیشدیق کی، قافلانتی گلن جوما گونونه بیزی اؤز ائوینه قوناق چاغیردی. ائله همن جوما گونو ایدی کی، قافلانتی نین ائوینده اونودولماز دوستوم شاعیر دوکتور حسن ریاضی(حسن ایلدیریم) ایله تانیش اولدوم. چوخ صمیمی  ، درین دوشونجه لی ، حاضیر جاواب و چاغداش ادبیاتیمیزین تحلیللرینده باجاریقلی گؤردویوم او گنج دوستوم مندن یالنیز بیر ایل یاشلی اولسایدی دا، همیشه اونا بیر اوستاد گؤزو ایله باخاردیم. همن ایلک ادبی گؤروشده اولان دوستلارلا بیرلیکده بئله بیر قناعته گلدیک کی، اؤز دردیمیزه اؤزوموز چاره تاپمالیق، ایندیکی دیل و ادبیاتیمیزی رسمی علم اوجاقلاریندا اوخویوب اؤیره نه بیلمیریک،گره کدیر کی، بیزده بیلدیکلریمیزی بیر- بیریمیزه چاتدیراق. داها دوغروسو بو اؤنرگی، حسن ایلدیریم ین اورتایا قویدوغو اؤنرگی ایدی .دوستلارلا قرارلاشدیق کی، هر هفته بیریمیزین ائوینده توپلاناق و آذربایجان شعیر گئجه سی یاراداق.خاطیرلاتماق ایستردیم کی هر اوچ آغ ساققال شاعیریمیز(قافلانتی، بختیار نصرت،تورک اوغلو) پهلوی حاکمیتی دؤورونده، تهران شهرینده ائولرده یارانان شعیر گئجه لری کئچیرن آذربایجانلی شاعیرلردن ایدیلر. او گون باشا چاتدیقدا، شاعیر تورک اوغلو گلن جوما گونونه بیزلری ائوینه قوناق چاغیردی و سونرا سی هفته نی ده شاعیر بختیار نصرت قوناق چاغیراجاغینا نوبت آلدی. ائله بختیار نصرت ین ائوینده ایدیک کی، شاعیره حمیده رئیس زاده(سحر) خانیم ، آخشین آغ کمرلی و گنج شاعیر ائلبان دا بیزه قاتیلدی و اونون گلن هفته سینه ادبی محفیلده اولانلاری سحر خانیم اؤز ائوینه قوناق چاغیردی و اونون سونراسی هفته ده حسین آغیارلی نین قارداشی مرحوم جبرئیل سیف هریس ادبی محفیل عضولرینی اوز ائوینه قوناق چاغیردی. آغیارلی گیلده ایدی کی، کرج ده یاشایان باجاریقلی شاعیر اوستاد خیراله حق بیگی (ساپلاق) لا تانیش اولدوق. ایلنجه لرده هر هفته ادبی بحثلر، اوخونان شعیرلره تنقیدی باخیش واؤلکه ده اوز وئرن ادبی حادیثه لردن خبرلرتوتماق اولاردی. بوتون او ادبی ایلنجه لری حسن ایلدیریم چوخ باجاریقلا و صمیمیتله اداره ائدیردی. او شعیر گئجه لری نین باشلانیشیندان اوچ دؤرد آی سونرا محفیلیمیزه « آرزی کاروانی» آدی قویدوق. شعیر آخشاملارینی باجاریق ، بیلیک و اوستادلیقلا اداره ائدن حسن ایلدیریم ین گله بیلمه دیگی هفته لرده ایلنجه نی اوستاد شاعیریمیز خیراله حق بیگی (ساپلاق) اداره ائدردی . اوستاد ساپلاق دا اولمایاندا،

مجلسی اداره ائتمک منیم و یا باشقا دوستلارین اوزه رینه ایدی. حقیقت بوراسیندا دیرکی، حسن ایلدیریم ین حضورو اولاندا مجلیس چوخ فرحلی کئچردی. بونا گؤره کی، حسن ایلدیریم بوتون ادبی سورغولارا قانع ائدیجی جاوابلار وئرمکده هامیدان باجاریقلی ایدی. یارانیشیندان بیر ایل کئچمه میشدی کی،« آرزی کارونی» نا قوشولانلار؛ قافلانتی ،بختیار نصرت، تورک اوغلو،آیدین تبریزلی،آیریلماز، ، آغیارلی، حسن ایلدیریم، حمیده رئیس زاده(سحر) خانیم ، آخشین آغ کمرلی ،ائلبان، ساپلاق ، من ، جبرئیل سیف هریس ،چیچک، عمران صلاحی ،جمشید شیبانی ،آیریلماز، قادر قوروچایلی،آقازاده علیایی احمدشایان( آلاو)، آذر مازندرانی،عاشیق آران،ائلشن و...باشقالاری اولدو. بیرداها قئید ائتمه لیم کی، قلمداشلارین سایی چوخالدیقدا ائولرده شعیر گئجه سی کئچیرمک چتینله شیردی، بعضا یئریمیز چوخ دارایشکنلیک اولوردو . یای گونلرینده تهرانین باغ فیض محله سینده« کن» چایخاناسی دئییلن بیر بؤیوک چایخانانین بیر کونجونده ایلنجه قوروردوق. سونرا اوستاد علیایی نین کرجده اولان ائوینده چوخ هفته لر ادبی یئغئنجاغئمئز اولوردو. محفیلین ایداره ائتمه سی آغیرلاشیردی. همیشه آغیر موباحیثه لی محفیللری حسن ایلدیریم اؤزو اداره ائدیردی. او، شعیر گئجه لرینده چوخ زامان ایشتیراک ائدنلرین بیری ایدی. سیستیماتیک مطالعه نتیجه سینده گونو- گوندن بیلیکلی اولان حسن ایلدیریم سؤزون حقیقی معناسیندا اؤزو- اؤزونو یئتیره بیلدی. او یئتگینلیگینی یالنیز و یالنیز اوخوماقلاری ایله الده ائتدی. بیز اونون یازی و شعیرلرینه دیقت ائدنده، فلسفی باخیشلارینین حئیرانی اولمایا بیلمیریک.

حسن ایلدیریم ین تدبیرلریله « آرزی کاروانی» نین یاخین و اوزاق شهرلردن گلن قوناقلارینی یادا سالساق اوستاد گنجعلی صباحی ،عزیز محسنی،حبیب ساهیر یحیی شیدا،بارشماز، ،عباسعلی یحیوی،علیرضا میانالی، حسین طهماسب پور(شهرک)، اوستاد ناظرشرفخانه ای ،ستار گل محمدی، علیرضا صرافی،کریم مشروطه چی(سونمز)،منوچهر عزیزی، سلیمان ثالث، م.کریمی ، علومی تبریزی، ، ائلدار موغانلی، هاشیم ترلان،و...باشقالارینی آد آپارا بیلریک. آرزی کاروانی نین بیر ایلیگیندن سونرا هم تهران دا همده کرجده مرحوملار ساپلاق، آقازاده علیایی، آلاو، آذر مازندرانی،اوستاد ناظرشرفخانه ای نین ائولرینده دفعلرله شعیر آخشاملاری اولدو.« آرزی کاروانی »نین ایجلاسلاریندا شعیرلرینی اوخویان شاعیرلرین شعیرلری مجلسده تنقید اولونوردو. هر بیر اوخونان شعیرین گؤزه للیکلریندن و یا اویغونسوزلوغوندان دانیشیلیردی شاعیرلر بیری-بیری نین شعیرینه نظرلرینی راحاتجاسینا سؤیله ییردی. هر هفته بیر آذربایجانلی ادیب و شاعیر قوناغیمیز اولوردو . او اوستادلارین  گؤستریشلریله گلن ایجلاسلاردا داهادا فایدالی، داهادا یارارلی شعیر آخشاملاری کئچیریردیک. بئله لیکله او شعیر آخشاملاریندا هم تزه یازیلان شعیرلری ائشیدیردیک ،هم ده شعیریت حاققیندا فیکیر موبادیله میز اولوردو. او بارلی بهرلی شعیر گئجه لرینده حسن ایلدیریم ین اوستادلیق و باجاریقلا گنج لره و ادبی محفیلیمیزه تزه قوشولانلارا آشیلاتدیغی شعیر و صنعت اینجه لیکلرینین شاهیدی اولوردوق.دئمک ایستردیم کیف آرزی کاروانی نین ایلمجه لری 1367 گونش ایلینین سونلارینادک داوام ائده بیلدی . 

دونیانین تایسیز خالقلاریندان اولان آذربایجانلیلارین هر هانسیسی نین ائوینده شعیر اخشامی گئچیریلیردیسه ، ائو صاحیبی اولدوقجا لایقلی ،اولدوقجا صمیمی و آذربایجانلیلارا مخصوص اولان ایستی قانلیلیقلا قاباغا چیخیردی.اوستاد قافلانتی تهراندا و اوستاد آقازاده علیایی کرج شهرینده ادبی محفیلیمیزه  داها چوخ قوناقلیق تدارکی گؤرنلر ایدیلر.اینانیردیق کی،حسن ایلدیریم ادبی محفیلیمیزده اولماسایدی، بلکه ده او آغیر ایللرده« آرزی کاروانی» اولدوغو کیمی ائولرده یارانا بیلمزدی. اونون بیلیک و تدبیرلری  او عظمت لی گؤروشلرین قایدالی حالدا باش توتماسینا سبب اولوردو. ائله سونرالار تهران و کرج بؤلگه لرینده یارانان "حبیب ساهر ادبی درنه یی"، "صابیرادبی درنه یی" "کرج ادبی درنه یی" ،" نباتی ادبی درنه یی" و" قاراداغ ادبی درنه یی" نین قوروجولارینین بیر چوخ عضولری و قوروجولاری یا آرزی کاروانینین قوروجولاری، یادا، اونون تئز- تئز قوناقلاری اولانلار ایدی.یاخشی بیلیریک کی اوستاد یازاریمیز و شاعیریمیز خسن ایلدیریم حاققیندا چوخ یازیلار اولاجاق دی.لاکین بورادا

ایستردیم کی، 24 ایل قاباق تبریزده نشر اولان دیرلی " ارک" هفته نامه سینده "ایللرین قانادیندا" باشلیقلی سئریال ادبی مقاله لریمی چاپ ائتدیکده، ادبیاتیمیزین اولدوزلاریندان اولان حسن ایلدیریم حاقیندا یازدیغیم مقاله می بیرلیکده اوخوماقلا، او زامانداکی فیکریمی بیر داها دا سیزینله بولوشموش اولام.

" ... شوش‌ قايالاري‌ ده‌لي‌ بولودلارلا چولغالانميش‌ داغلارين‌ آراسيندا يئرله‌شه‌ن‌ گوللو ـ چيچكلي،‌ گوي‌ چمنليكلر بئشيگي‌ اولان‌ «هريس‌» محالي‌نين‌ اينجه‌ خياللي‌ شاعيرلريندن‌ بيري‌ده‌ چاغداش‌ شاعيريميز حسن‌ ايلديريم‌ دير. ادبياتيميزين‌ پارلاق‌ سيمالاريندان‌ اولان‌ حسن ايلديريم‌ اوزون‌ ايللر بويو توكنمز ماراق‌ و سئوگيسی‌ايله‌ شعر، نثر و ساير هنر عالملريني‌ اطرافلي‌ مطالعه‌ ائله‌ ديگينه‌ گؤره‌، بوگون‌ آذربايجانيميزين‌ اقتدارلي‌ شاعيرلريندندير. داها دوغروسو حسن ايلديريم‌ دونياسي‌ چوخ‌ گئنيش‌ دير، اونو آراشديرماغا سوييه‌لي‌ دانيشيق‌ گره‌كله‌نير. او بوتون‌ كلاسيك‌ و معاصرلريميزله‌ برابر دنيانين‌ آدليم‌ شاعير و يازيچلاريني‌ آراييب‌ آراشديرير و بو باره‌ده‌ سيستم‌لي‌ مطالعه‌ نتيجه‌ سينده‌ بوگون‌ شعر و صنعت‌ دنياميزدا يوكسك‌ سويه‌ده‌ نظر صاحبلريندن‌ اولموش‌ و احتراملارا لايق‌ باجاريقلار اله‌ گتيرميشدير.

حسن ايلديريم‌ ايندي‌لر اؤز تواضع‌ كارليقلارينا گؤره‌ رسمي‌ دانيشيق‌ سالونلاريندا چيخيش‌ ائتميرسه‌ده‌ يقين‌ كي‌، بير گون‌ ادبياتيميزين‌ چوخ‌ ساحه‌لرده‌ آغير يوكونو چيينلرينده‌ ساخلايانلاردان‌ اولاجاق‌. اوگوجلو شعر تنقيد چيلر لريندندير.

حسن ايلديريم‌ین آراشديريجيليغيندا هميشه‌ فيكيرلردن‌ اوزاق‌ قالابيلن‌ نقطه‌لره‌ راست‌ گليريك‌. او بوتون‌ جان‌ يانقيسي‌ليكه‌ هنر و ادبيات‌ ميدانيندا تلاشدادير. اؤز عالي‌ تحصيلاتيني‌ طب‌ رشته‌ سينده‌ اوخوسادا استاد شاعيرلردندير. داها دوغروسو اينجه‌ خيال‌ و درين‌ دويغولار شاعيري‌دير. شعرلرينده‌ اولان‌ پويتيك‌ليكه‌ بيرگه‌ ديل‌، خيال‌ و مضمونلار چوخ‌ گوجلودور. يقين‌كي‌، حسن‌ ايلديريم‌ بو اقتداري‌ يالنيز سارسيلماز اراده‌ و مطالعه‌ ايله‌ اله‌ گئچيره‌ بيليبدير. بيز اونون‌ شعرلريني‌ آراـ سيرا مطبوعاتدا اوخوياركن‌، درين‌ليكلره‌ جوموروق‌. دئيه‌ بيله‌ره‌م‌، گوزگولر درينليگينده‌ اولان‌ بير درينليك‌لره‌. بيز اونون‌ فلسفه‌سينده‌ هميشه‌ انسانا قايغي‌، حياتا سئوگي‌ و ياشاماغا يانقي‌ تاپيريق‌. شعرينده‌ خيال‌ عنصرلري‌ گوجلودورسه‌، او خيال‌ بيزي‌ اويغولارا اويدورمور، بلكه‌ ذهنيميزده‌ سئوال‌ يارادير، بيزي‌ دوشونجه‌يه‌ چاغيرير؛ بيزي‌ مدرن‌ شعريتين‌ گتيرديگي‌ اوستونلوكلرله‌ تانيش‌ ائدير. ..... " (قایناق: تبریز/ ارک هفته نامه سی/ شماره 270 /ایللرین قانادیندا شعیر آنتولوژیسی/ ائل اوغلو/ 1381/انتشارات اندیشه نو / صفحه23 )

اونودولماز دوستوم حسن ایلدیریم بو گون آرامیزدا یوخدورسا دا، همیشه اولدوغو کیمی آذربایجان سئورلرین اوره کلرینده یاشایئر و یاشایاجاق. بو آز حجملی یازیدا یالنیز اونون ایلکین آددیملاریندان یازماق ایسته دیم.

 یقین کی ادبیاتیمیزین دیرچه لیشینده قالارقی آددیملار آتان او بؤیوک ادبیات خادیمی نین حاققیندا سونراکی یازیلاریمیز اولاجاقدی. واختسیز وفاتی نین آجی خبرینی ائشیتدیکدن سونرا، اوزگونلوکده یازدیغیم بو آجیلی -شیرینلی خاطیره لری او سارسیلماز قلم اوستادی نین عزیز خاطره سینه حصر ائدیرم.دوستلارینا ، و حؤرمتلی عایله عضولرینه و آذربایجان خالقینا باش ساغلیغی دئیره م.

 یولو داواملی اولسون. تبریز-ائل اوغلو- 9/6/1400