قاراداغین اینکیشافینا داییر


QARADAĞIN İNKİŞAFINA  DAYİR

مدیر مسئول دکتر حسین شرقی دره جک

SORUMLU MÜDİR : Dr. HÜSEYN ŞƏRQİDƏRƏCƏK SOYTÜRK


 

 

بیزیم گوزل قاراداغ گئنیش طبیعی و اینسانی امکانلارا صاحیب دیر.ساغلام اینسان یاپیسی وفیزیکی امک یونوملو ،ایش سئور اینسانلاریلا بیرلیک ده وئریملی دوغال امکانلاریلا دونیانین اینجیلریندن ساییلیر.

بو بولگه ده یئر آلتی معدنلردن توتموش یئر اوستو طبیعی قایناقلارا قدر هر شئی اینکیشافین و توسعه نین جارچیسی اولماغی بیینلرده آشیلاییر.

بول سویو و گئنیش اکین اراضیلری تاریخ بویو قاراداغی آزربایجانین کشاورزی (کند تصرفاتی) باخمیندان مرکزینه چئویرمیشدی.

وئریملی تورپاغینین سایه سینده مختلیف نوع محصول لارین اکیلمه سینه شرایط یارانمیشدیر. بوردا تولید اولان محصول لار دئمک اولار کی هامیسی صادراتی کیفیته مالیک دیر.

آخار چایلار قاراداغین سیمگه سی دیر.اوزون قیشین بهره سی اولان چای شبکه سی بو دیارین اورک داماریدی.

حیواندارلیق و قوشچولوق دا ،  قاراداغدا گئنیش وسعت آلمیش پئشه لردندیر. ایری بوینوزلو و کیچیک بوینوزلو حیوانلاری ساخلاما شرایطی بوردا موجوددور.حیواندارلیغی توسعه وئرمک و اوندان گلیر گوتورمک او قدر ده هزینه طلب ائتمه یین بخش لردن دیر.

تره وزچیلیک ده اکینچیلیین کناریندا چوخ وئریملی ساحه لردن ساییلا بیلر.قدیم زامانلارا باخمایاراق یول شبکه سینین اینکیشافی بونا امکان یاراتمیشدیر.

باغدارلیق قاراداغین مساعد جغرافی شراییطینه اویغوندور. آلما ، اوزوم،اینجیر، نار دئمک اولارکی یوکسک کیفتلی محصول لار سیراسیندادی .

هم ده بو گونده اینسانلارین گلیر منعی دیر.آنجاق مکانیزه اولارسا داهادا چوخ محصول گوتورمک اولار.

قاراداغ معدنلرین کانی دیر .بوتون داغلاریمیز باهالی ماده لرین یاتاغی دیر. اونلارین استخراج و فراوریسی یئرلی اینسانلارین اختیارینا وئریلسه هم ایشسیزلیک هم ده کوچ مسئله سی حل ائدیلمیش اولار.

مدرن کندلشمه قاراداغی ائو توریستینین مرکزینه چئویره بیلر. قاراداغین قوروق طبیعتی و تایی- برابری اولمویان مئشه لری هم بولاقلاری ویایلاقلاری هر بیر توریستس حیران ائدجک درجه ده فسونکاردیر.

قاراغ هم ده اینسان گوجو قایناغی اولاراق اولکه نین بویوک شهرلرینین متخصصلرینین تامینیندا بویوک رولا صاحیبدیر.بونلارین یوردا گئری دونوشونمو چوخ وئریملی اولا بیلر.

اینسان سرمایه سینین کوچ ائتمه سی بورانی محروم بوراخمیشدی.لاکین اینسانلاری سرمایه سی ایله گئری دونوشومو بوردا توسعه و چیچکلنمه یه شرایط یارادار.

خاریجی اولکه لره قونشولوق دا قارا داغا آیریجا بیر آوانتاژ یاراتمیشدیر. دونیا دا آز بئله نقطه تاپماق اولارکی دورد اولکه ایله سفر یاخینلیغی اولسون.بودا  بولگه نین و اهالیسینین بازرگانی قازانجینا اولوملو تاثیر ائده بیلر.(آلت یاپی اولوشمالیدی)

قاراداغین عمومی منطره سی و آگاه اینسانی هم ده میللی دیرلری اونو بیر بهیشته چئویرمیشدی.

قارداغ هم ده تاریخین زنگینلینی داشییان یئردیر.همیشه دوغو باتی آراسیندا  کورپو اولموشدور.بورا تاریخه ائو صاحیبلیی ائدیر.شاعیرلر و آشیق صنعتکارلارینی دوغوب بئجردیر.

بیز یوردوموزا قیسا نظر سالدیق.آنجاق آراشدیرماجی یوردسئورلردن ایستردیک کی قاراداغ حاققیندا بیزه علمی و کاربردی مقاله لر گوندرسینلر.

 

خلاصه راهکارهای توسعه قره داغ

1.آموزش همگانی برای بهره برداری از منابع طبیعی موجود.

2.ترویج مسافر توریستی یا به عبارتی خانه توریستی که در دنیا کنونی جز درآمدزایی خانوادههاست.

3فرآوری محصولات باغی ، کشاورزی و جنگلی.

4.بستر سازی بهینه یرای باز گشت نیروی انسانی تحصیل کرده به منطقه.

5.ترویج و آموزش مبادلات بازرگانی با کشورهای همجوار.

6.کشف و اکتشاف معادن منطقه با محوریت خصوصی سازی.

7.ترویج و آموزش  کشت و برداشت و فروش محصولات دامی وکشاورزی.

8.وام های لازم جهت ایجاد صنایع فراوری و به آوری برای لبنیات ، عسل ،تمشک و...

10.ایجاد شهرکهای صنعتی با محوریت تخصص باوری با اتکا به نیروی انسانی منطقه با دیدگاه صادرات.

آنا دیلینین اینسان شخصیتینین اولوشوموندا ائتگیسی


SORUMLU MÜDİR:Dr.HÜSEYN ŞƏRQİDƏRƏCƏK(SOYTÜRK)


مدیر مسئول :دکتر حسین شرقی دره جک (سوی تورک)


Anadilinin insan şəxsiyətinin oluşumunda etgisi

 

اینسان اوغلو یارادیلیشیندان اوزو بری ایلیشگی و علاقه یاراتماق اوچون هر آن جهد ائتمیشدیر ، ائتمه یه ده داوام ائده جکدیر.اونا گوره کی اینسانین گوندلیک احتیاجی بونو طلب ائدیر. ایلیشگینین بیریسل (فردی)  و توپلومسال آماجی ایسه  بوگونو آنلاماق ویارینلاری پلانلاماقدیر. بو او دئمکدیر کی هر بیر ایجاد ائدیلن ارتباط ، دانیشیق ، گورسل ، یازیلی و ایشتمه کیمی آنلاشما مکانیزملری اوز  اوزلویوندا اینسانین بیین سلوللارینا چوکرک اونلاری آداپتاسیا یولو ایله باغلی اولدوغو کولتورون عونصورونه چئویریر.

دیل بو قورولان آنلاشیمین آنا اوزه ییدیر. اگر دیل فاکتورونو اینسانین یاشامیندان گوتورسک ، اوندا یارانان آخساقلیقلارین  دوغرولوغونوا وارمیش اولا بیلریک.

آنا دیلی هر بیر اینسان اوچون گونده لیک ماراق دایره سیندن  باشقا مین ایللر بویو داشیدیغی DNA وهوجیرلرینده  بیریکرک نسلدن نسله اوزادیلاراق نژاد یا همان سویکوکو دئدیمیز آلت یاپینی اولوشدورور. بونونلا بئله اونا وارلیق و کیملیک وئریر. باشقالاریلا بیزی فرقلندیرن ، سوموک و اتیمیزه اندیشه دونو گئیندیرن دیل دیر. او دیل کی ایلیک (مغز استخوان) و سودله بیزیم خمیریمیزین یوغورولماسینی ساغلامیش اولور. او دیلده میللی کولتور و عنعنه لریمیزین درین ایزلری یاتیر.

آنا دیلینده تحصیل آلماماق تکجه دیلین دانیشیق فورماسینی اینساندا یوخ ائتمیر . بلکه ده اونو باغلی اولدوغو درین معنوی کوکلردن قوپارمیش اولور.بو فساد اوز نوبه سینده ستمه معروض قالمیش شخصی و قومی حتی ملتی ایلک اونجه اوزاق گئچمیشیندن قوپاریب معنوی یوخلوغا سوق ائدیر.

چوخ ساده دیر، میثال اوچون گوتورک پاکستانلیلاری ، بونلار بیر عصره یاخیندی انگلیس دیلینده تحصیل آلیرلار . یازیب اوخویورلار.آنجاق بیز اونلارا اینگلیس دئمیریک.ایکینجی میثال ائله گوتورک اوزوموزدن ،ایللردیر فارسجا اوخویوروق و یازیریق آنجاق بیزه فارس دئمک مومکون اولمور.سبب اودور کی ، هر بیر میلتین اولوشوموندا بیر چوخ سبب اولدوغو کیمی دیل ده  ان مهم لریندندیر. بیر شخص فارس یا عرب اولاراق گوزل تورکجه دانیشا بیلر آما او شخص تورک دئییل . حتی سیز او شخصه تورکه فون دا دئیه بیلرسیز .

تورکه فون او زامان دئیه بیلرسیز کی او فرد اوز آنا دیلینی بیلمیر یالنیز اویرندیی تورکجه ایله ایلیشگی قورا بیلیر. بیلیریک کی اوز سوی و نژادینین دیلینی بیلمه ینلره فون سوزو ایشله دیلیر.حتی بئله اوز وارلیغینین نه اولدوغونو بیلمه سه ده او تام اولاراق اوز کوکوندن قوپمامیش دئمکدیر.

 هر بیر اینسانا آنا دیلینده  تحصیل  آلماق اونا گوره گرکلی وضروریدیر کی همن اینسان اوز وارلیغینی ایتیرمه سین.دئمک اولار کی ایران دا  یوزده 50 سی اینسانلارین تورکجه دانیشا بیلر . خصوصا ده تورکیه تورکجه سینی یاخشی بیلیرلر .اوندا نه گرک واردیر بیز تورکجه تحصیل آلاق. یوخ بو دوغرو دئییل بیز آنا دیلیمیز اولان تورکجه ده تحصیل آلماق ایسته ییریک اونون دا سببی داخلی کدلاریمیزین ومعنوی ایسته کلریمیزین طلبی دیر.

آنا دیلیمیزده تحصیل آلمادیقجا اوزوموزو تحقیر اولونموش و باسیلمیش حس ائدیریک. بو لزوم اوردان یارانیر کی ، آنا دیلی تکجه دانیشیق و ارتباط دیلی دئییل بلکه ده او بوتون بیزی و شخصیتیمیزی شکیللندیرن چوخ اوزاق گئچمیشیمیزه کورپو اولان حیاتی واسیطه دیر. هم ده روحسال اولاراق آلیشیقلیغین تابع توتولدوغو وارلیغا آداپتاسیانین پسیکولوژیک عملی دیر.

آنا دیلینین اویرنیلمه سی یاساق ائدیلدیکده او اینسانلارین گولوشلرینین رنگی بئله سولاجاق و قورویوب گوللری توکوله جک.

هم ده آنا دیلینین اوخونماسیلا برابر سن اوز دیل تاریخینی، مدنیت و معرفت امکانلارینلا تانیش اولاجاقسان. میثال اوچون بیر تورک درسی فارسیدا هئچ واخت کوراوغلونو یا ده ده قورقودو اوخویا بیلمز اونا گوره کی او درسی فارسیدی ، اوردا فردوسی ومولوی اوخونار. بو اوخونا بیلمه مکلرین نتیجه سی اودور کی  تورک اوشاغینی اوز وارلیغیندان یوخسون توتاراق مغرورلانماق حاققینی اوندان آلمیش اولور. بوتون اویرنیملر یالنیز ایلک نوبه ده آنا دیلی اساسیندا اولمالی دیر کی، اوشاغین وجودونو و روحونو شکیللندیرن یارادیلیش کدلاری آکتیولشسین .

بیز باشقالارینی ادبیات تاریخینده یا باشقا درس فنلرینده اوخویوب اویرنه بیلریک. بو سادجه اویرنمکدی و اونا گوره دیر کی سن اویرندیینی  یارادیلدیغین قاوراما کدلاریلا تطبیق ائدیب چئوره ده یاشام طرزینی آیارلایاسان.

منجه بوتون اینسانلار باغلی اولدوغو آنا کیملیینه ییه لنمه لیدیر و بوتون اویرنیملر اونون مجراسی اساسیندا آخیب گئتمه لیدیر. بو مهم مسئله دیقته آلینارسا ایتمین وئریلری یوکسک اولار.

سیاسی و ایدئولوژی آماجلارلا آنا دیلی ایتیم و اویرتیمی سورونا چئویریک ومنسوب اولانلاری آموزشین کناریندا توتماق اصل معنا دا نظرده توتلان ال ده اتمه لره ضربه دیر.

آنا دیلی هم ده فرقلیلیک دیر.بیر اولکه ده مختلیف بهانه لره فرقلیکلری آرادان قالدیرماق اصلینده یارادیلیشین دوغال وطبیعی گوزللیکلرینه صنعی یوللا مداخله ائتمک دئمکدیر. بودا اوزون مدت ده اینسانلارین منسوبیتینه وار اولوشان شخصیتینه خلل گتیره جکدیر.

آنا دیلی فیکریمیزین اساس قایناغی و تمل اولوشومون انرژی تامیناتچیسی دیر.او اوزون زامان ایچینده مکمل بیر شکیل ده شخصی وارلیغین فوندامنتی دیر.آنا اویرنیملر شرطسیز آنا دیلی اوزرینده اولمالی دیر .چونکو او غرورموزون و روحوموزون  بیتیشیک پارچاسی دیر. اوزولوموزون اوزه یی اولان دیلمیز هم کاراکتریمیز و میللی منسوبیتیمیزدیر. آنا دیلینه تحصیل یاسقلیغی هم ده گئنیش معنادا میللی کیملیک و منسوبیته وورولان ضربه دیر. اونون اینکار مکانیزماسیدی.بونو ائدنلر  ائدیلنه قارشی کولتورل ومعنوی سایقیسیزلیقلا یاناشی وارلیق سویقیریمی ائتمکده دیرلر. بو ائدیلنلر دوستلوق و قارداشیلق آنلاملارینا ضددیر.

"کول دیبیندن چیخماییب " آتا سوزو بونو تصدیق ائدیرکی ،آنا دیلی تاریخی ،روحی ،فیزیکی ،اجتماعی ،سیاسی، اویقارسال (فرهنگی)  هم ده میللی منسوبییت و وارلیق آنلامیندادیر. ایستردیک کوکوموزون اوستونده بیتک. زیرا کوکونده قوپانی یئل تز آپارار.

 

اجتماعی شبکه لر ده یارانان تورکجه ادبیات İctimai şəbəkələrdə yaranan türkcə ədəbiyyat

Sorumlu müdir:Dr.HÜSEYN ŞƏRQİDƏRƏCƏK (SOYTÜRK)

مدیر مسئول دکتر حسین شرقی دره جک(سوی تورک)

 

یاساقلاردان دوغان دوشونجه اوزگورلویو هر گون قاباریق شکیل ده اوزونو گوسترمک ده دیر.گئنیشلنن و یایقینلاشان بو ایله تیشیم آراجی بوتون زورلوقلارا میدان اوخویاراق ستمه معروض قالمیش کولتور و مدنیتلرین توتاناغینا چئوریلمیشدی.

آنجاق چوخلو ادبی  سحولرین بوراخیلدیغی دا  ائله  بو سوسیال مئدیا مکانی اولموشدور.

اوخومادان یازماق، دانیشماق، اویرتمک و اویرنمک اولماز. شعر یازماق گوزل دیر، آنجاق یئترلی دئییل.اونا گوره آنا دیلیمیزی داها ایره لیلره داشیماق اوچون هر گون اوخویوب و یازمالییق.آرتیق زامانی گلمیشدیر کی، دوشونجه و ایستکلریمیزی ، بیلیم و قاورانیملاریمیزی دیرلی تورکجه میزده گلیشدیرک.
یایملانان کیتاب و درگیلریمیز ائله جه ده سانال یاییم کانلاربندا داها چوخ متن یعنی نثر اوخویوب و اوخوتدورمالییق. شعریمیزی ده هر زامانکی کیمی  اوخودوقجا داها دولغون یازیب یاراتمالییق. بو منیم دوشونجه مدی، سیز دیرلی سویداش ، دیلداش هم ده وطنداشلاربملا پایلاشماق ایسته دیم.
ائله دی.ائشیتمک،گورمک،دینلمک،دویماق و سزمک کیمی ییلنمک گوسترگه لری وار.هامیسیدا اوز-اوزلویونده اونملی دیر.

 بیر رسمی ایتیم وار بیرده توپلومسال ایتیم اونون یانیندا چئوره ده اوز ائتگیسینی بوراخیر.آنجاق بونلارین هامیسی دوزنلی ایتیمین سوزگه جیندن گئچدیکدن سونرا آکتواللیق قازانیر.

بیریسی چوخ ذکالی اولا بیلر آنجاق هامینین بیلدینی بیله بیلمز. او اوزدن هامینین یازدیغینی اوخویوب اویرنمه لی ومنیمسه مه لی دیر. اوخوماق آنا فاکتوردور. اوخومادان اوزمان اولماز .آنجاق داهی اولا بیلر.

هامیدا داهی دئییل. تاریخیمیزی یاخود دونیا فکیر تاریخینی اینجه له سک بونلاردان نئچه سینی گوره بیلریک. اونا گوره ادبیاتیمیزی و دونیا ادبیاتینی یئنیلیکلریله برابر اوخویوب خالقا سوندوغوموز اثرلریمیزده اونو یانسیتمالییق.

 شعر روح و دویقونون عقلی وشعوری بیرلشمه سینین هم ده فردی و اجتماعی معلوماتللیغین سوزمه سیدی.
کیمسه شعری سوز ییغینیندان عبارت حساب ائدیرسه یانیلیر.اونون شعری یالنیز اونون یاشادیغی زامان دا فیزیکی شخصییتینه و سوسیال موقعینه گوره دینله نیله جک.ادبیات تاریخینده یئر توتا بیلمز.

بوتون یازدیقلاریمیز ادبیاتمیزین گلیشمه سینده ائتگلیدیر. آنجاق درین دوشونجه و دولغون آنلاملی یازیلارین اوزونه خاص یئری وار.هم ده بیزدن اونجه یارانمیش ادبیاتین بو گون اوخونوب ، یاییلماسی قطعا گله جک ادبیاتین دولغونلاشماسیندا مثبت رولو اولاجاقدیر.

رسمی ادبیاتین دولت دسته یی سایه سینده بوتون ادبیاتلاری اوسته له مه سی اونون زنگین اولدوغو آنلاما گلمز . اونا گوره کی ایران دا رسمی ادبیات منجه دوغارقانلیغینی دولته باغلی اولدوغوندان ایتیریب .آنجاق تورک (آزربایجان) یئرلی ادبیاتی و دیل زنگینلیی کونوللو اولدوغوندان اوز دوغوشونا داوام ائتمک ده دیر.هم ده تورکجه ادبیاتمیز بویوک تورک دونیاسی ادبیاتیندان تاثیرله نرک هر گون یئنی سوزلره و چاغداشلیغا حامله اولور.

اجتماعی شبکه لرده تورکجه یازانلارینین و یارادیجیلارینین آرتماسی بونون گوسترگه سیدیر.آنجاق بوردا اوزل قورویوجو قایدالارین اولماماسی و قوللانیجیلارین آنا دیللی تمل ساوادسیزلیغی اورتایا غیری هماهنگلییک چیخاردیر کی ، اودا زامانین اوتوشو ایله دوزنلنمیه یه دوغرو یونه له جکدیر.یئترکی اوزونو درک دورمادان اینکیشاف ائدیریلسین.

اوزاق گله جک ده مرکزلشمیش دولتلرین ایتیم و اویرتیم ده گوجونون آزالماسی قاچینیلمازدی. کوره- سل معلوماتلانما سرعتله ایره لیله مک ده دیر. بو تور ایتیم هم ده گونجل و ائورنسلدی.

سوسیال مئدیانین گوجو دانیلماز و اونون ائتگیسی قاچیلمازدی.تک یونلولویه سون و مرکزلشمیش تعلیم سیستمینه باغلیلیغین یوخ درجه یه قدر آزالماسی دئمک دیر.کمیسه یه شکایت ائتمه دن اوز اوزلویوموزو وار گوجله ایرلیه داشیمالییق. سوسیال مئدیانین گوجوندن یارارلاناراق واریغیمیزی قوروماقلا قالمایاق . اونو گوجلندیررک باشقالارینیدا اونون ائتگی دایره سینه آلاراق بویوک مدنیتین گوجونو سئوگی و باریشلا هر کسه گوسترمیش اولاق.

 

 

حسین (ع) اورکلرین فاتیحی ،کربلا ایسه قلبلرین باش کندی

حسین (ع) اورکلرین فاتیحی ،کربلا ایسه قلبلرین باش کندی

HÜSEYN ÜRƏKLƏRİN FATİHİ, KƏRBƏLA İSƏ QƏLBLƏRİN BAŞKƏNDİ



SORUMLU MÜDİR:Dr.HÜSEYN ŞƏRQİDƏRƏCƏK(SOYTÜRK)


مدیر مسئول :دکتر حسین شرقی دره جک (سوی تورک)


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تاریخ بویو عظمتیندن آزالمایان امام حسین(ع) حرکاتی ، گونوموزده ده اوز ماهیتینی قوروریاراق داهادا عظمتلی حال آلماقدادیر. اونون تاثیر دایره سی حادثه نین باش وئردیی جغرافیادان داها اوزاقلاردادا گورونمک ده دیر.

امام حسینین دیک دوروشو و ظولمه قارشی سرگیله دیی جسارت و عزمکارلیق یزیدلرین بو گونده سارایلارینی لاخلاتماخدادیر.

هر کسه تاریخین حقیقتلری آیدیندیر. باخمایاراق کی،بیر عصر دن چوخ حادثه نین اوزریندن زامان گئچمیشدیر. گئنه ده عاشورادا باش وئرن و تاریخین مجراسینی دییشدیرن کربلا اولایی اوز تازه لیینی قوروماقدادی. بیلیریک کی، تاریخده بیر چوخ حادثه لر اولموشدور آنجاق اونلارین عظمتی گون گئچدیکجه آزالمیشدیر .رنگسیزلشمیش و اهمیتینی ایتیرمیشدیر. کربلا دا باش وئرن حاققین سسی قیامی او قدر ماهیتجه زنگیندیر کی بوتون ناحق اولان حاکیم دایره لر اونو باسدیرماغا چالیشسادا اونون بویکلویونو پرده له یه بیلمه میشدی.عدالتین حاقق سسی اولان امام حسین قیامی هم ده مظلولارین حاققلارین آلینما آدرسی اولموشدور . امام حسین(ع) بوتون سئودیکلرینی ده بو نابرابر ساوشدا ایتیرسه ده او اورکلرین فاتیحی اولاراق نینوانی ده آزادیخواهلارین باش کندی یاپمیش اولموش.

کربلانین توپراقلاری حالا حسین قوغوسو ایله سوسلنمک ده دیر.علی اصغر و علی اکبرلرین گول قوغوسو حسین عاشقلرینی مست ائتمکده دیر.

زینب (س)ین اوزگورلوک سسی حالا قولاقلاردا زنگوله چکمک ده دیر. ابوالفضل العباسین غیرتی ایندی ده مردلرین نامردلر قارشیسیندا اوز جانلیلیغینی قوروماقدادی.سوسوز دوداقلارین تمکینلی فریادی تاریخین باغرینی یارماقدادی.کربلا کونوللرین باش کندی اولاراق یئنه عاشورا وتاسوعا نیسگیلینی  یانان اورکلره آشیلاماقدادی."دینین یوخسا هئچ اولماسا مردجه داوران" نیدالاری بو گون ده شهیدلری عطرینی قوخویان توپراقلاردان اشیدیلمک ده دیر.

مردلیین نامردلییه ،ایگیتلیین آلچاقلیغا غلبه چالدیغی یئر کربلادی. بشریتین خلقتدن بو گونه قدر اوزگورلویو حیس ائتدیی قیام ایسه حسین (ع) قیامیدیر.اونودولمویان و هر گون دیرینین آرتماسیله آزادیخواهلیق اورنه ینه چئوریلمکده دیر.

تورک سوی آدلارینا یئنی آچیدان باخیش

TÜRK SOYADLARİNA YENİ AÇIDAN BAXIŞ


مدیر مسئول: دکتر حسین شرقی دره جک (سوی تورک)

SORUMLU MÜDİR:Dr.HÜSEYN ŞƏRQİDƏRƏCƏK (SOYTÜRK)

 

 

اینسان اوغلو شعورلو حیاتا باشلادیغی گوندن بری همیشه آد-سان پئشین ده اولموشدور. بو اوزدن ده اینسانلار آراسیندا فرقلیکلر اورتایا چیخمیشدیر.اینسانلار آراسیندا اونجه یئر- یورد سونرا ایسه طایفا آدلاری یارانماغا باشلامیشدیر.

ایش بولگوسو اورتایا چیخدیقدا بو سبب اوزره بیر سورو آدلار عمله گلمیشدیر.سیاسی قورولوشلارین یارانماسیلا باغلی بیرچوخ آدلار او جمله دن خان ، خانیم ، خاقان ، امیر ،سید، شاه و... یارانمیشدیر.اینانج ودینی دوشونجه لر اساسیندا دا خیلی آدلار اورتایا چیخمیشدی.دئمک اولار کی گونوموزده ده حالا ان یایقین آد قویما گوسترگه لری حساب ائدیلیر.

سئوگی ومحبتین اورتایا چیخاردیغی بیر چوخ ایسملر ده واردیر.بونلاردان علاوه تکنولوژی نین ده اوزو ایله گتیردیی آد وآدلاندیرمالار واردیر.

بو دئدیکلریمیز آدلارین اورتایا چیخماسیندا اونملی عامیل حساب ائدیلیرسه ده تام دا آد و آد قویولمانین فلسفه سینی احاطه ائتمیر.

اینسان اوغلو هر زامان کیم اولدوغو و یاخود هاردان گلدیی ونه اولدوغونون پئشینده اولموشدور. بو اوزدن یوخاریداکی عامیللرله یاناشی اینسان کیم اولدوغونودا اوز آدینین داوامینا علاوه ائتمیشدیر. بو علاوه یه مختلیف دیللرده چئشیدلی ترمینلر یارادیلمیش دیر. غرب ده فامیلیا ، سورنیم شرق ده عایله آدی و سایر کیمی سسلنمیشدیر. بیز تورک لرده ایسه بو علاوه یه سوی آدی دئیلمیشدیر.

اساس مسئله ده بوردان ایرلی گلمیشدیر. بونو ایفاده ائتمک اوچون  چئشیدلی بلیرگه لر قوللانمیشلر:

1-اوغلو

2-زاده

3-پور

4- لی

5-لو

6-بونلارین هئچ بیریسی اولمادان آتا ویا جد آدینین اولدوغو کیمی ایشله دیلمه سی.

7-قیزی

8- اوف / اوا

9-ی

10-چی

11-گیل / گیللر

وبو کیمی ایفاده لری فامیل ،فامیلیا،سوی آد،عایله وی آد ترمئنلریله ایشلتمیشلر.

حال حاضیردا بو اونملی کیملیک گوسترگه سی تورک لر آراسیندا سوی آدی بیلیرگه سیله استفاده اولماقدادی.

ایندیسه سوی آدی باغلارینین ایضاحی:

زاده : بو سوز تورک روحونا و ادبیاتینا ضید بیر سوی آدی علاوه سی دیر. اونا گوره کی اونون یرانما سببلری بیزیم منتالیتئتیمیزه هایقیری دیر. چونکی زاده دوغولموش دئمک دیر حال بو کی اینسان ارکک دن دوغولمور اونا گوره بو سوی آدی کوکوندن یانلیش اولماسیلا برابر هم ده یانلیش بیز ایزین وسویون گوسترگه سی دی. بو اصطلاح زردوشتلردن قالمادی و قدیم پرسلرین حیات طرزینین یانسیماسیدیر .اونا گوره کی اونلاردا عایله داخلی ائولنمه لر یایقین اولدوغوندان بئله بیر سویلوغون استفاده سی عمله گلمیشدیر. حال بو کی تورکلرده هئچ زامان عایله داخلی ازدواجلار اولمامیشدیر.خصوصیله ده اسلامی قبول ائدیکدن سونرا حارام مسئله سی چوخ اونم داشیدیغیندان زاده کیمی سوی آدلیقلاری تامیله یانلیش و اویقونسوز حساب ائدیلمیشدیر. اونون یئرینه تاخما آدلار و لقبلر یایقین حا آلمیشدیر.

زاده سوزو قدیم پرسلرین حیات طرزینه اویقون اولاراق اورتایا چیخمیش ویایقینلاشمیش . هم ده عایله ایچی ازدواجلارین گتیردیی بیر سویلوقدور.

اگر بیر تورک بو سویلوقدان استفاده ائدیرسه اوندا کیشی یئرینه قادین قویاراق کادیندان دوغولدوغون گوسترمه لیدی.مثلا :حسین زاده یئرینه شاماما زاده داها اویقوندور.بو سوی آدلیق تورکلرین هئچ بیر گله نه یینه اویقون دئییل و اونون دورو و چیپلاق روحونا یاراشمیر.بونونلا یاناشی هم ده دینی اینانجلا باغداشلاشمیان بیر یابانجی و آرخاییک سویلوقدور.

پور :بو سویلوق آذربایجانی گونئینده دا چوخ یایقیندیر . اونون دا سببی پهلوی رژیمی دونمینده تورکلری اوز کوک و وارلیغیندان قوپارماق اوچون بو کیمی یوخسون و اجنبی منشالی سویلوقلاردان استفاده ائدیلمیشدیر.

سوز اصلینده هیند منشالی دیر و اوغلو دئمک دیر.بونون دا سوی آدی کیمی استفاده سی تورکلره اویقون دئییل.اونا گوره کی تورکلرده اوغول و قیز سوزلری وارکن بیر قیزین سوی آدیندا بئله بیر سویلوغون یانلیش اولدوغو اورتادادی.

اوغلو :بو تامامیله تورک منشالی سویلوقدور آنجاق جنسی فرقی نظره آلمادیغینان پک اویقون گورولمور.سادجه کیشی جنسینین سویلوق علاوه سی کیمی استفاده سی ممکن سایلا بیلر.

لی / لو بو سویلوق اکی دوغرو گورونسه ده اونون لو شکیلی یابانجی سسلنیشدیر.دوغرو شکیلی لی   دوغرودور.لیli یانلیشدیر.آنجاق اسکی الیفبا ایله یازدیقدا بو فرقی آییرد ائتمک ممکن دئییل.

بو سوی اکی ده تام یئترلی دئییل ، اونا گوره کی بونون دا ایشلنمه آلانی واردیر. مثلا دئیه بیلریک حسن خوجالی .دئیه بیلمریک حسن حسنلی.اونا گوره کی لی اکی یالنیز طایفا و یئر ایله باغلی منسوبیتی گوستره بیلیر. آنجاق بیزیم سوی آدلاریمیزا اویقوندور، چونکی بوی آدلاریمیزین گوسترگه سی دیر.

ی : بو سویلوق اکی عربجه دن آلینمیش منسوبیت شکیلچیسی دیر .لی شکیلچیسینی عوض ائدیر.مثلا شرقی- شرقلی کیمی استفاده آلانی واردیر.

هئچ نه دن استفاده ائتمه مک : بو بیر چوخ حال دا خصوصیله ده اصیل تورک سوزلو سوی آدلاریندا گئچرلی دی.مثلا یاشار قاراخان//آنجاق بو تور سوی آدی آلیمنا آدلاردا گئچرسیزدیر.مثلا : محمد محمد. بو تور سوی آدلاری عرب منشالی دیر و تورک دیل و وارلیغینا اویقون دئیلدیر.

قیزی : بو سوی آدی اکی تورکجه یه اویقوندور. یالنیز جنس بیلدیرمه سی کیمی استفاده ائدیله بیلر.

چی :بو سوی آدلیغی اکی اینسانین پئشه باغلیلیغیندان توره میشدیر . تورک سوی آدینا اویقوندور. مثلا : طوغرول دمیرچی.

بوتون بونلارلا یاناشی بیر چوخ ساختا و قوندارما اجنبی سوی آدلاری ایله ده قارشی قارشییاییق.

اوف / اووا : بو تور سوی آد اکلری ساختا اولدوغوکیمی آسیمیلاسیون آماجلی امپریالیستی دوشونجه نین وئریمی دی.سون ایللر روس- اسلاو ایشغالینین نتیجه سیدیر.تورکلویون روحونا و وارلیغینا یابانجی وضید دیر.

سوی آدلارینی آراشدیردیقجا اولوسوموزون نه کیمی اجنبی ایشغاللارینا معروض قالدیغینی آیدین گوروروک.

آدلاریمیز و سوی آدلاریمیز اولوسال وارلیغیمیزین گوسترگه سیدیر. تورکلویوموزو قوروماق اوچون اجنبی و قوندارما هم ده آسیمیلاسیون هدفلی و مقصد یونلونو بیزی یوخ ائتمه اویقولامالارا یوخ دئییک و ان آزی آدیمیزی و سوی آدیمیز تورک اولاراق سئچک و قورویاق. چونکو سنی باشقالاریندان فرقلندیرن ایلک اونجه سنین آدیندی.

تورکلرده ان اویقون سوی آدی ، بوی آدی دیر. تورکلر دوغایا (طبیعته) باغلی بیر یاراتیق اولدوغوندان دولایی اونلاردا دوغا باغلیلیغی چوخ گوجلودور. گلین داغلاریمیزدان ، چایلاریمیزدان ، اوبا و یئرلشیم یئرلریمیزدان آلدیغیمیز آدلاری ، زاده ، ی ، اوف / اووا ،پور و سایرلرین یئرینه استفاده ائدک. مثلا ابراهیم غنی زاده یئرینه ابراهیم قوشاچایلی ،قوشا داغلی ، قوشقارلی، قاراداغلی ،اولو دره ،اولو سوی ، اویقار و... استفاده ائدک.

منمدلی  ، حسنلی یئرینه ایسه : قارخان ، بیرک گنجه لی ،دومان خان و...

گیل / گیللر : حسنی-حسنلی، احمد-احمدلی کیمی سوی آدلاردا استفاده ائتمک اولار.حسن گیل//گیللر.

ائل ایله باغلی مینلر سوی آدیمیز وار.طایفا و عشیره سوی آدلاریمیز هامیدان زنگین دیر .مثلا : بشیراف یا اوا یئرینه ائل بیلی ،ائل جانلی و... استفاده ائدک.

بو یازی اوزونه دونوشومون بیر باشلانقیجی دیر .اساس او دور کی ، اوزوموز اوز وارلیغیمیزی دریندن باشا دوشک.ایشغالچی  آدلاردان اوزاق دوراق. بعضا ایشغالچی آدلار او قدر آشاغالیق اجتماعی مضمونلار داشییرکی ، اونون اصیل صاحیبلری اونو استفاده ائتمکدن چکیلیر.اما بیز بیلمه دن سئوه سئوه استفاده ائدیریک.